ترتیب ماه‌های میلادی را نمی‌دانم ولی سپتامبر برایم آشناترین است بخصوص روز یازدهمش. کسانی که در این روز سوختند و به واسطه‌ی این روز.
یازده برایم با افغانستان گره خورده همان‌طور که بیست و سه با سنم. افغانستان هم با سرایداری که غاصب یک خانه از چهار خانه‌ی ایرانی است! ایرانی که محسن مخملبافش غاصب سینمای افغانستان است. محسن مخملبافی که توبه نصوح ساخت و امروز سکس و فلسفه می‌سازد، سانسور کرد و امروز برهنگی را تصویر می‌کند، اعدام کرد و امروز برای خبرسازی از تهدید تروریست‌های ایرانی علیه دخترش سخن می‌گوید. دختری که قرار است ساخته محسن با نام او در کن اکران شود، شاید دختر ایرانی و جوان بودن بتواند ساخته‌ی متعفن ذهن منجمد محسن را بازهم معطر جوایز چند ده هزار دلاری جشنواره‌ها کند.
امیدوارم محسن نامجو هم پولدار شود تا سهم زندگی‌اش را از زندگی کردن من با آهنگ‌هایش نخواهد. محسن جان من دو نسخه از آلبوم مفاتیح الجنان‌ات را پیش خرید می‌کنم تا بدهکارت نباشم!
هر چند محسن زیاد داریم؛ مثلا سازگارا یا محسن بورقانی - یکی از رفقای قدیمیم -. اما داستان «جراحی روح» یکی است: شکنجه تا سرحد طلب مرگ، مثل زنده زنده سوختن در برج‌های دوقلو که مرا یاد بشکه نفت می‌اندازد و البته بمب افکن‌های قول پیکر B52. هرچند B52 هایی که باران بمب نازل می‌کنند را کمتر از هواپیمای مسافربری دیده ام، اما فکر کنم که وجود خارجی دارند همانطور که فکر می‌کنم جراحی روح هم وجود دارد. داستان مکتوبش در اینجا و غیر مکتوبش در همه جا.
زمانی که خواندمش داستان جالبی به نظرم رسید، هرچند در حال حاظر چیز زیادی از آن یادم نمی‌آید جز اینکه معنی شکنجه را خوب می‌داند این مخملباف! 
داخل پرانتز: من حوصله‌ی خواندن مجدد این داستان را ندارم. مطابقت یا عدم شباهتش با نوشته مخملباف به گردن کتابخانه قفسه.

این حرف را من نزده ام.
این متن را من ننوشته ام.
این تنها یک کپی است
از یک نسخه قدیمی که با خودکار ِ
نوشته شده.
تو هم آن را دیده ای
حتی آن را می خوانی
- فضای خالی بین حروف -

این هم یک نسخه ی قدیمی  از همان نسخه ی قدیمی با خودکار سیاه

تو لابلای شاخه ی گل هایی خوش رنگ خشک می شوی

و من همچنان قیچی ای در دست باغبانی پیر.

این حرف را من نزده ام.
این متن را من ننوشته ام.
این تنها یک کپی است
از یک نسخه قدیمی که با خودکار ِ نارنجی
نوشته شده.
تو هم آن را دیده ای
حتی آن را می خوانی
- فضای خالی بین حروف -

 این هم یک نسخه ی قدیمی  از همان نسخه ی قدیمی با خودکار ِ

در حالی نعلبکی چای را هووف می‌کشد که تمام حواسش متوجه مورچه‌ای‌ست که سعی می‌کند دانه‌ی برنجی را از دیوار بالا ببرد. مورچه با تمام قوا تلاش می‌کند تا دانه‌ی برنج را با غلبه برقانون جاذبه‌ی زمین با خود از دیوارِ راست بالا بکشد.

- آخرین جرعه‌ی چای را درون نعلبکی خالی کرد.

- تهِ استکان را به آرامی روی دیوار فشار داد:

- دانه‌ی برنج به زمین می‌افتد؛

- نقطه‌ی سیاهی روی دیوارِ سفید دهن‌کجی می‌کند.

عمرا زیرِ بار می‌رفتم. اصلا کارِ من نبود. روحم هم از ماجرا خبر نداشت؛ اما چهار نفری که ریختند سرم، در فاصله‌ی میانِ یکی از همان لگد‌هایی که بینِ دوپایم فرود می‌آمد، با صدایی که به‌ زور از گلویم خارج می‌شد فریاد زدم: "نزنید نامردها نزنید. غلط کردم. همه‌چیز را می‌گویم"

 سورئاليست

اول سراغ یهودیان رفتند؛
من یهودی نبودم، اعتراض نکردم.

سپس به لهستان حمله کردند؛
من لهستانی نبودم، اعتراض نکردم.

آنگاه لیبرال ها را تحت فشار قرار دادند؛
من لیبرال نبودم، اعتراض نکردم.

بعد از آن، نوبت به کمونیست ها رسید؛
من کمونیست هم نبودم، اعتراض نکردم.
 ....
و سرانجام سراغ من آمدند؛ هرچه فریاد کردم و کمک خواستم،
کسی باقی نمانده بود که اعتراض کند.

بدون اینکه منتظر انعکاس استقبال شما از مطلب قبلی بشم، دست به کار شدم و ...
در نوشتار قبلی گفتم که هنر زیر زمینی ساخته مو سیخ‌هایی نیست که نصف ساعات روزانه‌شان را دنبال دخترهای مقنعه قیفی دانشکده‌شان راه می‌افتند (همان‌هایی که چاقال نام دارند) بلکه راه کسانی است که جریان ایجاد می‌کنند.
در ایران خودمان در زمینه موسیقی زیرزمینی و غیر متعارف - موسیقی راک، هیپ هاپ، جاز، تلفیقی و رپ- طی چند سال اخیر کارهایی صورت گرفته و عده‌ای سعی کرده‌اند تا جریان ساز شوند، بد نیست بر آن‌ها مروری داشته باشیم.

موسیقی راک ایرانی در اواخر دهه پیش یعنی 1378 با تولد «اوهام» متولد شد. موزيک اوهام تركيبی از سبک راک و موسيقی و سازهای ايرانی به همراه اشعار حافظ و سعدی است. آن‌ها اولین آلبوم خود را پس از جواب رد وزارت ارشاد به درخواست مجوزشان به صورت رایگان و از طریق سایتشان منتشر کردند. هر چند هسته اولیه گروه اوهام چندان دوام نیاورد اما شروع کننده‌ی راهی بودند که پس از آن‌ها بسیاری در آن گام نهادند. «خاک»، «کَهت‌مَیان»، «فرزاد گلپایگانی» و ...
برای اطلاعات بیشتر در مورد گروه‌های راک ایرانی می‌توانید به سایت کافه طهران سری بزنید. در این سایت گروه‌های راک ایرانی ایندکس شده‌اند، به همراه نمونه کار و آدرس سایت گروه‌ها.

می‌توان موسیقی را نیز مانند دیگر عرصه های هنری به دو شاخه‌ی هنری و مردم پسند تقسیم کرد که هر کدام تاریخچه خود را دارند و گاهن روی هم تاثیر می‌گزارند، دیگر تقسیم بندی‌های موسیقی از لحاظ (سازبندی، کارکرد، نوع ترانه و اثر و ... ) را نیز می‌توان در زیر این دو شاخه اصلی از موسیقی جا داد.
اما موسیقی آندرگراند!
این نوع از موسیقی را عده‌ای موسیقی‌ای می‌دانند که مجوز انتشار دریافت نکرده که بنا بر این تعریف بسیاری از موسیقی‌های ایرانی را می‌توان زیرزمینی نامید (مثلا کارهای تمام خوانندگان زن) اما بنا به روایت و تعریفی صحیح‌تر موسیقی آندرگراند به اثری گفته می‌شود که از موسیقی جا افتاده و پر هوادار فاصله گرفته، به عبارتی از بازار فاصله گرفته. چراکه بازار به آثار هنری به چشم کالا می‌نگرد و بدنبال سود بردن از تکثیر یک اثر هنری‌ است، پس این درست نیست که هر اثری که موفق به فروش در بازار نشده و یا به هر دلیلی مجوز نگرفته را زیر زمینی بنامیم. هنرمند یا گروه زیرزمینی اصلن به مجوز نمی‌اندیشد.

به بهانه مطرح شدن نام اخوان خواستم چند مجموعه از اشعارش را برای کسانی که به کپی رایت اعتقاد ندارند، معرفی کنم. شاید هم برای کسانی که حاضر نیستند برای این کتاب‌ها پولی بدهند، اما بدشان نمی‌آید که حداقل یک بار آن‌ها را بخوانند!

دانلود کتاب از این اوستا (مجموعه اشعار م.امید 1339 تا 1334) - نسخه اسکن شده از چاپ 1356 انتشارات مروارید
دانلود مجموعه از این اوستا و آخر شاهنامه با فرمت ‌پی‌دی‌اف - 500Kb
دانلود کتاب زمستان - نسخه اسکن شده از چاپ 1354 انتشارات زمان
دانلود مجموعه زمستان با فرمت پی‌دی‌اف - 500Kb

در پایان هم یک کتاب که گفتگوی محمد محمد علی است با احمد شاملو، مهدی اخوان ثالث و محمود دولت آبادی. تا جایی که من اطلاع دارم این کتاب پس از چاپ در سال 1372 دیگر تجدید چاپ نشده. این گفتگو‌های بسیار خواندنی حاوی مطالبی بسیار ارزشمند برای آشنایی بیشتر با این نویسندگان و شعراست. در این کتاب با سئوال‌هایی به دور از کلیشه و گاهن جذاب مواجه می‌شوید؛ مثلا ماجرای کاندیداتوری شاملو و دولت آبادی برای نوبل، نقل داستان عرق خوری‌های نیما از زبان اخوان (1) یا نقد برخی از هنرمندان هم عصر خودشان، چون هوشنگ ایرانی که اخوان گروه وی را خروس قندی می‌نامد.
پیشنهاد می‌کنم حتما این کتاب را بخوانید، حتی اگر خواندن این نسخه اسکن شده که من در اینجا می‌آورم سخت باشد.
دانلود کتاب گفتگوی محمد محمد علی با شاملو، دولت آبادی و اخوان ثالث (چاپ 1372 نشر قطره)

در ضمن برای خواندن نسخ اسکن شده نیاز به نرم‌افزار DJVU Player دارید. که می‌توانید از اینجا دریافت کنید.
(1) نمی دانم چرا این مورد را مطرح کردم، شاید به خاطر بحثی است که در پایین در گرفته (باشد تا نیما را دیگر کسی نخواند و شاید اخوان را نیز به خاطر مصرف مخدر!)

«کهکشان‌ها کو زمینم؟ / زمین کو وطنم؟ / وطن کو خانه ام؟ / خانه کو مادرم؟ / مادر کو کبوترانم؟»
آری پناهی به دنبال وطن و خانه‌اش می‌گردد، دلتنگ آن‌ها است. دلتنگ کبوترانی که در جایی دیگر درباره‌شان می‌گوید: «کبوترانم را از یاد بردم» چراکه پناهی رفته بود «از شهری به شهری».

من می‌خوام برگردم به کودکی!
«این سرگذشت کودکی است که به سر انگشت پا هرگز
دستش به شاخه‌ی هیچ آرزویی نرسیده است
هر شب گرسنه می‌خوابید
چند و چرا نمی‌شناخت دلش
گرسنگی شرط بقا بود به آیین قبیله‌ی مهربانش»
امانوئل کانت باور داشت که نوستالژی یک بیماری ناشی از تبعید نیست، بلکه فقر مسبب آن است و دارایی و موفقیت‌های اجتماعی می‌تواند آن را از بین ببرد و آنچه پناهی در شناسنامه‌اش آورده به نوعی موید همین مطلب است.
«جا مانده است/ چيزی جايی/ كه هيچ گاه ديگر/ هيچ چيز/ جايش را پر نخواهد كرد/ نه موهای سياه و
نه دندان های سفيد »
پناهی در این شعر به گذشته شیرینی که در آن یک کودک خوشبخت بود و نه یک مرد بالغ ِِ بیزار از دنیا، اشاره می‌کند و نام "دل خوش" را برای شعرش انتخاب می‌کند. محمد قائد می‌گوید: «آن‌چه نوستالژی را از روایتِ صرفِ تاریخی (از یادآوری گذشته) متمایز می‌سازد، حسرت و دریغ و آهی‌ست که آشکارا یا ضمنی در روایتِ امر و خاطره‌ی نوستالژیک درج شده.» [1] و این حسرت کاملا در این شعر و بسیاری دیگر از اشعار پناهی دیده می‌شود.

                                                           دریافت مقاله به صورت فایل پی‌دی‌اف
چندی پیش در آرشیو ایمیل‌های گروپ نیمه جان حسین پناهی به چند میل برخوردم که برایم جالب بود! در یکی از این ایمیل‌ها حسین طهماسبی سوالی مطرح کرده بود. سوال وی را دوباره اینجا می‌آورم:
«چرا حسین پناهی که از روستا و فضای آن اینهمه لذت می‌برد و در شعرهایش بارها از کودکی که در روستا بود حرف می‌زند، باز هم شهر تهران را ترجیح داد؟ آیا فقط شعار می‌داد؟ چرا به روستا بازنگشت؟»
چند تن از دوستان نیز به اختصار جواب‌هایی به این سئوال داده بودند. خواستم تا دوباره این سوال را بخوانیم و دوباره درباره آن فکر کنیم، من نیز نظر خود را خواهم گفت! البته ترجیح می‌دهم که پاسخم به سوال فوق را به چند قسمت تقسیم کنم:
1) نوستالژی و تاثیر آن در پدید آمدن مضامینی چون بازگشت به کودکی و وطن
2) تمایل به بازگشت به کودکی در آثار حسین پناهی
3) تمایل به بازگشت به روستا و نگاه شعرای معاصر به‌خصوص پناهی به شهر
4) کودک‌ماندگی یا کودک‌وارگی (infantilism) و ترس از بزرگ شدن!
 
در این نوشتار به تعریف نوستالژی ‌خواهم پرداخت. سعی خواهم نمود که طی چند نوشتار، آنچه در بالا آورده‌ام را بسط دهم.

تبعیض جنسیتی در آثار پرچمداران فرهنگ و ادب ما بسیار دیده می‌شود. کسانی که داعیه اصلاح جامعه را دارند و در قالب شعر و نثر با صراحت تمام زنان را مورد تحقیر قرار داده‌اند. کسانی که نوشته‌هایشان پراست از جفنگیات و شیوخ فارسی زبان می‌نامندشان. آری، همان کسان.همان کسانی که اگر با واژه زن در آثارشان جستجو کنیم به نتایج زیبایی می‌رسیم.

(آنچه در زیر آمده نتیجه جستجوی چند دقیقه ای با واژه "زن" در نرم افزار "درج 2" است.)

از شاه‌نامه‌ی ابوالقاسم فردوسی

کسی کو   بود   مهتر     انجمن‏          کفن بهتر او را ز فرمانِ زن‏

سیاوش ز گفتار زن شد به باد            خجسته زنی کو ز مادر نزاد

چو این داستان سربه‏سر بشنوی‏        به آید تو را گر به زن نگروی‏

زن و اژدها هر دو در خاک به               جهان پاک از این هر دو ناپاک به

از معلم بزرگ اخلاق، شیخ ازل،زاهد دو جهان دیده؛ سعدی علیه رحمه *

- تو زن نو کن ای خواجه هر نوبهار      که تقویم پارینه ناید به کار

- مشورت با زنان تباه است و سخاوت با مفسدان گناه.

از سنایی غزنوی

حمله با شیرمرد همراه است               حیله کار زن است و روباه است

از ناصر خسرو، تواب بزرگ ایران زمین

به گفتار زنان هرگز مکن کار                  زنان را تا توانی مرده انگار

مولانا جلال‌الدین رومی بلخی قص علي هذا نیز، در دفتر دوم مثنوی خود آورده:

گفت گر   کودک   در آید   یا     زنی‏       کو ندارد عقل و رای روشنی‏

گفت با او مشورت کن وآن‏چه گفت‏        تو خلاف آن کن و در راه افت‏

نفس خود را زن شناس از زن   بَتر        زان‏که زن جزوست، نَفَست کُل شَرّ

از رهی معیری (قسمتی از شعر خلقت زن)

زنان چون آتشند در تند خویی              زن و آتش زیک جنسند گویی

زنان در مکر و حیلت گونه ‌گونند          زیانند و فریبند و فسونند

نتنها نامراد آن دل شکن باد                  که نفرین خدا بر هرچه زن باد

نباشد در مقام حیله و فن                    کم از ناپارسا زن، پارسا زن

چو زن یار کسان شد، مار از او به          چو تر دامن بود گل خار از او به

نَفَس (ساموئل بکت)
(نمایشنامه‌یی در 35 ثانیه)
 پرده
1) نورِ محو بر صحنه كه پر از زباله‌های گوناگون است. پنج ثانیه‌یی به همین وضع.
2) فریادی ضعیف و كوتاه و بلافاصله صدای دَم و همراهِ آن افزایشِ تدریجی نور كه هر دو با هم حدودا طی ده ثانیه به حداكثر می‌رسند. سكوت و پنج ثانیه‌یی به همین وضع.
3) بازدَم همراه با كم‌شدنِ آهسته‌ی نور كه هر دو با هم حدودا طی ده ثانیه به حداقل می‌رسند (نور مانند قسمت یک) و بلافاصله فریادی مانند قبل. سكوت و پنج ثانیه‌یی به همین وضع.
پرده

زباله:
هیچ چیز عمودی نیست، همه چیز پخش و پراكنده.
فریاد:
نمونه‌یی از صدای ضبط‌شده‌ی نوزادِ در حالِ تولد. ضروری‌ست كه هر دو فریاد یكسان باشد، روشن و خاموش‌شدن دستگاهِ ضبط بر اساس همزمانی دقیق نور و نفس صورت گیرد.
نفس:
ضبط‌شده و با صدای بلند.
حداكثرِ نور:
بدونِ درخشندگی. اگر تاریكی=0 و روشنی=10 باشد، تغییر نور باید از 3 تا 6 و برعكس باشد.

اين واقعيتی است‌که ما ايرانی‌ها به هنگام تنفس در هوای فرهنگ و هنر هم درست مثل زندگی ‌روزمرّه‌مان عادت کرده‌ايم که فقط «مصرف‌کننده» باشيم. اين مسئله در دنياي مجازی بيش از پيش خودنمايی مي‌کند. چرا که بسياری فراموش کرده‌اند که دوران فعال نگه‌داشتن يک وبلاگ براي تفريح و سرگرمی يا ارضا هيجانات و کنجکاوی‌ها خيلی وقت است‌که گذشته، آنچه می‌گويم عموميت دارد و کمتر وبلاگی را در ميان چند ده هزار وبلاگ فارسی ِ موجود سراغ دارم که به توليد محتوا می‌پردازد. اکثر وبلاگ‌های فارسی مطالبشان را يا گوگلی می‌يابند يا ياهويی. حتي دارندگان اين وبلاگ‌ها زحمت استفاده از منابعی غير از اينترنت را نيز به خود نمی‌دهند، چرا که تايپ مطلب زمانبر است و کپی- پيست...
آری، وبلاگ‌نويسی انگيزه و حرف براي گفتن لازم دارد، به سواد فنی (وب) و سواد مختصر جامعه‌شناسی، ادبيات، فن بيان، روابط عمومی، اطلاعات تخصصی و پشتکار و صبر و آموزش مداوم براي جذب و حفظ مخاطب (و لينک) نيز شديدا نياز دارد. و چه بسا بسياري از چيزهای ديگر که من روحم نيز از آن‌ها بی‌خبر است. اما هرکسی که امروز يکي از شروط بالا را در خودش ديد بی‌شک ابتدا به ساکن نمی‌تواند بلاگر موفقی شود، چراکه تا مخاطب مورد نظرش را پيدا و جذب نمايد مدت زيادی طول خواهد‌کشيد و ... 

آيا مي‌شود
«به کسي که اصلا سواد خواندن و نوشتن ندارد
کتاب شامگاه بت‌ها هديه کنيم؟
مي‌بيني؟
دوست خوب من!
مي‌بيني که چگونه باز در باتلاق تناقضات افتاده‌ايم!
و هر چه بيشتر دست و پا بزنيم
بيشتر غرقمان خواهد کرد!
پس چاره‌ي اين يکي چيست؟
هيچ!
باز هم هيچ!
دوياره هم هيچ!
ساکت مي‌شويم
و روز را به شب مي‌رسانيم
و اتفاقات خودشان خواهند افتاد!» (1)
آري سکوت مي‌کنيم همانطور که "مورسو" (2) که رفتارش منتناقض با خرد رسمي اجتماع است در جواب بازپرس که از او پرسيد: «اين طور پيداست که شما آدمي کم حرف و سر به تو هستيد» مي‌گويد: «علتش اين است که هيچ وقت چيز مهمي ندارم که بگويم»

آن‌هايی که آيين نگارش را می‌‌دانند و رعايت می‌‌کنند که هيچ. آن‌ها که می‌دانند و رعايت نمی‌کنند، می‌‌توانند هم‌چنان رعايت نکنند؛ زور که نيست. اما آن‌ها که نمی‌دانند و يا می‌‌دانسته‌اند و يادشان رفته، فکر می‌‌کنم اين مطلب گاه‌گداری، به دردشان بخورد.
این پست چند سطری آخر، که فقط کمی بيش‌تر از 10 غلط نگارشی و نقطه‌گذاری دارد! مرا واداشت تا این مطلب را آماده کنم. هر چند این مطلب فتوا يا واجب عينی نيست که اگر کسی رعايت نکند به دوزخ گرفتار شود؛ ولی رعايت نکردن‌شان فحش و لعنت می‌آورد که به‌قطع از بهشت و دوزخ دست‌به‌نقدتر است. و اما برجسته‌ترين غلط‌های مطالب مندرج در این وبلاگ بدون اين که بخواهم مته به خشخاش بگذارم با خواندن مطالب زیر مشخص می‌شود.